W czerwcu 2026 roku Polacy oddali 700 mln opakowań objętych kaucją. To najlepszy miesiąc od startu systemu. W całym pierwszym półroczu zebraliśmy 2,3 mld butelek i puszek. Dane podało Ministerstwo Klimatu i Środowiska. System kaucyjny ruszył 1 października 2025 roku wśród sceptycznych komentarzy. Mówiło się o kolejkach, zapchanych automatach i sklepach niegotowych na przyjmowanie opakowań. Po dziewięciu miesiącach system osiągnął skalę, jakiej polska gospodarka odpadami wcześniej nie znała.
Liczby po dziewięciu miesiącach
- 2,3 mld opakowań zebranych w pierwszym półroczu 2026 roku.
- 700 mln opakowań w samym czerwcu — rekord miesięczny.
- 64 tys. punktów zwrotu, w tym 34 tys. w małych sklepach.
- 14 tys. punktów z automatami — przechodzi przez nie 87 proc. wszystkich zwrotów.
Ostatnia liczba mówi najwięcej o tym, jak system naprawdę działa. Małe sklepy to ponad połowa punktów zwrotu. A jednak przez ich ręczne przyjmowanie przechodzi tylko 13 proc. opakowań. Reszta trafia do automatów. Czyli tam, gdzie zwrot jest szybki i nie wymaga rozmowy ze sprzedawcą.
Co jest objęte kaucją, a co nie
- 50 gr — butelki PET do 3 litrów oraz puszki metalowe do 1 litra.
- 1 zł — szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Dołączyły do systemu w 2026 roku.
Poza systemem zostają jednorazowe butelki szklane oraz kartony po napojach. Czy dołączą, w tym małe butelki alkoholu zwane potocznie małpkami? Decyzja ma zapaść w drugiej połowie 2026 roku.
Od 1 stycznia 2026 roku producenci uczestniczący w systemie mogą sprzedawać napoje wyłącznie w opakowaniach ze znakiem kaucji. To wyjaśnia, dlaczego przez pierwsze miesiące na półkach stały obok siebie butelki z kaucją i bez niej. Stare zapasy musiały się najpierw wyprzedać.
Dlaczego to ważne dla recyklingu
Prześledźmy drogę butelki z żółtego worka. Trafia do sortowni razem z folią, kartonami, opakowaniami po chemii i wszystkim, co ludzie wrzucają tam przez pomyłkę. Śmieciarka ją gniecie. Miesza się z resztkami z innych opakowań. Na końcu wychodzi z sortowni w sprasowanej beli. Recykler musi ją stamtąd odzyskać, tracąc przy tym sporo materiału.
Butelka oddana do automatu przechodzi inną drogę. Automat rozpoznaje ją pojedynczo po kodzie, zgniata i kieruje do właściwego pojemnika. Z niczym się nie miesza. Powstaje jednorodny, praktycznie czysty strumień. A to warunek, żeby zrobić z niej rPET, czyli tworzywo z recyklingu nadające się z powrotem na opakowanie do żywności. Nie tylko na włókno czy taśmę.
To wiąże się wprost z nadchodzącymi obowiązkami. Od 12 sierpnia 2026 roku stosuje się PPWR — unijne rozporządzenie o opakowaniach. Wymaga ono, by od 2030 roku jednorazowe butelki na napoje z PET zawierały 30 proc. materiału z recyklingu. Od 2040 roku — 65 proc. Bez czystego strumienia zbiórki tych progów nie dałoby się w praktyce osiągnąć.
Czego te dane nie mówią
Resort podał liczbę opakowań zebranych. Nie podał natomiast, ile opakowań wprowadzono do obrotu w pierwszym półroczu 2026 roku. Bez tej drugiej wartości nie policzymy rzetelnie poziomu zwrotu. Czyli tego, jaka część opakowań wraca do systemu.
A to ważny wskaźnik. Producenci napojów muszą osiągnąć poziom zbiórki 77 proc. Za braki grozi opłata produktowa: 1 zł za każdy brakujący kilogram dla uczestników systemu i 3 zł dla firm, które do systemu nie przystąpiły. W obiegu krążą wyliczenia procentowe sklejane z danych z różnych okresów. Przy systemie rosnącym w takim tempie taki wynik nie opisuje niczego rzeczywistego.
Co dalej
Tempo wzrostu z pierwszego półrocza jest typowe dla wczesnej fazy systemu kaucyjnego. W pewnym momencie wyhamuje, gdy rynek się nasyci. Kolejnym impulsem byłoby objęcie kaucją nowych opakowań. Przede wszystkim szkła jednorazowego.
Warto też patrzeć na drugą stronę tego bilansu. Opakowań przejętych przez operatorów kaucyjnych gminy już nie raportują. A samorządy muszą za 2026 rok przygotować do ponownego użycia i recyklingu 56 proc. odpadów komunalnych. Sukces systemu kaucyjnego i kłopoty gmin to dwie strony tej samej zmiany.
Często zadawane pytania
Ile opakowań zebrano w polskim systemie kaucyjnym w 2026 roku?
W pierwszym półroczu 2026 roku zebrano 2,3 mld opakowań. W samym czerwcu było to 700 mln sztuk, co jest rekordem miesięcznym. Dane podało Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Jaka jest wysokość kaucji za butelkę i puszkę?
50 groszy za butelki PET do 3 litrów i puszki metalowe do 1 litra oraz 1 złoty za szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra.
Czy kaucją objęte są butelki szklane jednorazowe i kartony?
Nie. Jednorazowe butelki szklane i kartony po napojach pozostają poza systemem. Decyzja o ich ewentualnym włączeniu ma zapaść w drugiej połowie 2026 roku.
Dlaczego butelka z automatu jest lepszym surowcem niż z żółtego worka?
Automat rozpoznaje opakowanie pojedynczo i kieruje je do osobnego pojemnika, więc nie miesza się ono z innymi odpadami. Powstaje jednorodny strumień, z którego można zrobić rPET nadający się ponownie na opakowanie do żywności.
Przeczytaj też
- PET — recykling krok po kroku
- Żółty worek — co można, a czego nie wolno wrzucać
- Kody recyklingu 1-7 — jak czytać oznaczenia na opakowaniach
Źródła: dane Ministerstwa Klimatu i Środowiska o funkcjonowaniu systemu kaucyjnego, lipiec 2026; ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi; rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR).
