Rekord systemu kaucyjnego: 700 mln opakowań w czerwcu

W czerwcu 2026 roku Polacy oddali 700 mln opakowań objętych kaucją — najwięcej w jednym miesiącu od uruchomienia systemu. W całym pierwszym półroczu zebrano 2,3 mld butelek i puszek. Dane podało Ministerstwo Klimatu i Środowiska. System, który startował 1 października 2025 roku wśród sceptycznych komentarzy o kolejkach, zapchanych automatach i sklepach niegotowych na przyjmowanie opakowań, po dziewięciu miesiącach osiągnął skalę, jakiej wcześniej w polskiej gospodarce odpadami nie było.

Liczby po dziewięciu miesiącach

• 2,3 mld opakowań zebranych w pierwszym półroczu 2026 roku.
• 700 mln opakowań w samym czerwcu — rekord miesięczny.
• 64 tys. punktów zwrotu, w tym 34 tys. w małych sklepach.
• 14 tys. punktów z automatami, przez które przechodzi 87 proc. wszystkich zwrotów.

Ostatnia liczba mówi najwięcej o tym, jak system faktycznie działa. Choć małe sklepy stanowią ponad połowę punktów zwrotu, przez ich ręczne przyjmowanie przechodzi tylko 13 proc. opakowań. Reszta trafia do automatów — czyli tam, gdzie zwrot jest szybki i nie wymaga interakcji ze sprzedawcą.

Co jest objęte kaucją, a co nie

• 50 gr — butelki PET do 3 litrów oraz puszki metalowe do 1 litra.
• 1 zł — szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra, które dołączyły do systemu w 2026 roku.

Poza systemem pozostają jednorazowe butelki szklane oraz kartony po napojach. Decyzja o ich ewentualnym objęciu kaucją, w tym o niewielkich butelkach alkoholu określanych potocznie jako małpki, ma zapaść w drugiej połowie 2026 roku.

Od 1 stycznia 2026 roku producenci uczestniczący w systemie mogą wprowadzać do obrotu wyłącznie napoje w opakowaniach oznaczonych znakiem kaucji. To wyjaśnia, dlaczego przez pierwsze miesiące w sklepach obok siebie stały butelki z kaucją i bez niej — stare zapasy musiały się wyprzedać.

Dlaczego to ma znaczenie dla recyklingu

Butelka wrzucona do żółtego worka trafia do sortowni razem z folią, kartonami, opakowaniami po chemii i tym wszystkim, co ludzie wrzucają tam przez pomyłkę. Jest gnieciona w śmieciarce, miesza się z resztkami zawartości innych opakowań, a na końcu wychodzi z sortowni w beli, z której recykler musi ją odzyskać przy dużych stratach.

Butelka oddana do automatu jest rozpoznawana pojedynczo po kodzie, zgniatana i kierowana do właściwego pojemnika. Nie miesza się z niczym. Wychodzi z niej strumień jednorodny, praktycznie bez zanieczyszczeń — a to warunek, żeby powstał z niej rPET nadający się z powrotem na opakowanie do żywności, a nie tylko na włókno czy taśmę.

Ma to bezpośredni związek z nadchodzącymi obowiązkami. Rozporządzenie PPWR, stosowane od 12 sierpnia 2026 roku, wymaga, by od 2030 roku jednorazowe butelki na napoje z PET zawierały 30 proc. materiału z recyklingu, a od 2040 roku 65 proc. Bez czystego strumienia zbiórki spełnienie tych progów byłoby w praktyce niewykonalne.

Czego te dane nie mówią

Resort podał liczbę opakowań zebranych, nie podał natomiast liczby wprowadzonych do obrotu w pierwszym półroczu 2026 roku. Bez tej drugiej wartości nie da się rzetelnie policzyć poziomu zwrotu, czyli tego, jaka część opakowań wraca do systemu.

To wskaźnik istotny, bo wprowadzający napoje muszą osiągnąć poziom zbiórki 77 proc. Za niedobór przewidziano opłatę produktową: 1 zł za każdy brakujący kilogram dla uczestników systemu i 3 zł dla podmiotów, które do systemu nie przystąpiły. W obiegu pojawiają się wyliczenia procentowe zestawiające dane z różnych okresów — przy systemie rosnącym w takim tempie takie zestawienia dają wynik, który nie opisuje niczego rzeczywistego.

Co dalej

Tempo wzrostu, jakie widać w pierwszym półroczu, jest typowe dla wczesnej fazy działania systemu kaucyjnego i w pewnym momencie wyhamuje, gdy rynek się nasyci. Kolejnym impulsem byłoby rozszerzenie na nowe frakcje — przede wszystkim szkło jednorazowe.

Warto też obserwować drugą stronę tego bilansu. Frakcje przejęte przez operatorów kaucyjnych nie są już raportowane przez gminy, a samorządy muszą za 2026 rok osiągnąć 56 proc. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Sukces systemu kaucyjnego i trudności gmin to dwie strony tej samej zmiany.

Często zadawane pytania

Przeczytaj też

• PET — recykling krok po kroku
• Żółty worek — co można, a czego nie wolno wrzucać
• Kody recyklingu 1-7 — jak czytać oznaczenia na opakowaniach

Źródła: dane Ministerstwa Klimatu i Środowiska o funkcjonowaniu systemu kaucyjnego, lipiec 2026; ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi; rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR).